13 рдЬрди॰ 2026

рд╡ेрд╕рд░ рд╢ैрд▓ी

рд╡ेрд╕рд░ рд╢ैрд▓ी

рдпрд╣ाँ рд╡ेрд╕рд░ рд╢ैрд▓ी рдоंрджिрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рдХुрдЫ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдгों рдХी рдЪिрдд्рд░  рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं  рдпे рдордз्рдп рднाрд░рдд / рджрдХ्рдХрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдоंрджिрд░ рд╣ैं рдЬिрдирдоें рдЙрдд्рддрд░ (рдиाрдЧрд░) рдФрд░ рджрдХ्рд╖िрдг (рдж्рд░рд╡िрдб़) рд╢ैрд▓ी рдХे рддрдд्рд╡ рдПрдХ рд╕ाрде рдоिрд▓рддे рд╣ैं:


рдЪिрдд्рд░ों рдоें рдЖрдк рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं:

  • рд╡ेрд╕рд░ рд╢ैрд▓ी рднाрд░рддीрдп рдоंрджिрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХी рдПрдХ рд╕ंрдХрд░ (рд╣ाрдЗрдм्рд░िрдб) рд╢ैрд▓ी рд╣ै, рдЬो рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХी рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ी рдФрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХी рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╢ैрд▓ी рдХे рддрдд्рд╡ों рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдИ рд╣ै। рдпрд╣ рд╢ैрд▓ी рд╡िंрдз्рдп рдкрд░्рд╡рддрдоाрд▓ा рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдХृрд╖्рдгा рдирджी рддрдХ, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд░рд╣ी, рдЬिрд╕ рдХाрд░рдг рдЗрд╕े рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рд╢ैрд▓ी рдпा рдЪाрд▓ुрдХ्рдп/рд╣ोрдпрд╕рд▓ рд╢ैрд▓ी рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। 
    рдпрд╣ рд░рд╣ी рд╡ेрд╕рд░ рд╢ैрд▓ी рдХी рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рдФрд░ рдЙрджाрд╣рд░рдг:

    рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

    • рд╢िрдЦрд░ (рдоीрдиाрд░): рд╡ेрд╕рд░ рдоंрджिрд░ों рдХे рд╢िрдЦрд░ рдКँрдЪे рдирд╣ीं рд╣ोрддे, рдмрд▓्рдХि рдкिрд░ाрдоिрдбрдиुрдоा рдЖрдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЗрдирдоें рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╢ैрд▓ी рдХे рд╡िрдоाрди рдХी рддрд░рд╣ рдХрдИ рд╕्рддрд░ рдпा рдоंрдЬिрд▓ें рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЬो рдКрдкрд░ рдХी рдУрд░ рдЫोрдЯी рд╣ोрддी рдЬाрддी рд╣ैं।
    • рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдХा рдЖрдХाрд░: рдмाрдж рдХे рд╡ेрд╕рд░ рдоंрджिрд░ों рдоें рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╡рд░्рдЧाрдХाрд░ рд╕े рдШूрдорддा рд╣ुрдЖ рдпा рддाрд░ाрдХाрд░ (stellate/star-shaped) рд╣ो рдЬाрддा рдеा।
    • рдоंрдбрдк: рдЗрди рдоंрджिрд░ों рдоें рдПрдХ рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕्рддंрднों рд╡ाрд▓ा рдмрдб़ा рд╣ॉрд▓ рдпा рдоंрдбрдк рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХी рдЫрдд рдЧुंрдмрдж рдХे рдЖрдХाрд░ рдХी рдпा рдЪौрдХोрд░ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕ рдкрд░ рдЬрдЯिрд▓ рдирдХ्рдХाрд╢ी рд╣ोрддी рд╣ै।
    • рдЕрд▓ंрдХрд░рдг: рд╡ेрд╕рд░ рд╢ैрд▓ी рдЕрдкрдиे рдЬрдЯिрд▓ рдЕрд▓ंрдХрд░рдг, рд╡िрд╕्рддृрдд рдирдХ्рдХाрд╢ीрджाрд░ рд╕्рддंрднों рдФрд░ рджीрд╡ाрд░ों рдкрд░ рдкौрд░ाрдгिрдХ рдХрдеाрдУं рдХे рджृрд╢्рдпों рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।
    • рд╕ाрдордЧ्рд░ी: рдЗрд╕ рд╢ैрд▓ी рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдирд░рдо рд╕ोрдкрд╕्рдЯोрди (soapstone) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬिрд╕рд╕े рдмाрд░ीрдХ рдирдХ्рдХाрд╢ी рд╕ंрднрд╡ рд╣ो рд╕рдХी। 

    • рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрджाрд╣рд░рдг

    • рд╡ेрд╕рд░ рд╢ैрд▓ी рдХे рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдЙрджाрд╣рд░рдгों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं:
    • рдкрдЯ्рдЯрдбрдХрд▓ рдХे рдоंрджिрд░: рд╡िрд░ुрдкाрдХ्рд╖ рдоंрджिрд░ рдФрд░ рдкाрдкрдиाрде рдоंрджिрд░, рдЬो рдЪाрд▓ुрдХ्рдп рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рдмेрд╣рддрд░ीрди рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं।
    • рд╣ोрдпрд╕рд▓ рдоंрджिрд░: рдмेрд▓ूрд░ рдоें рдЪेрди्рдиाрдХेрд╢рд╡ рдоंрджिрд░, рд╣ाрд▓ेрдмिрджु рдоें рд╣ोрдпрд╕рд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдоंрджिрд░ рдФрд░ рд╕ोрдордиाрдердкुрд░ा рдоें рдХेрд╢рд╡ рдоंрджिрд░, рдЬिрди्рд╣ें рд╡ेрд╕рд░ рд╢ैрд▓ी рдХी рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдХृрддिрдпाँ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдпे рд╕ंрднाрд╡िрдд рдпूрдиेрд╕्рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдзрд░ोрд╣рд░ рд╕्рдерд▓ рднी рд╣ैं।
    • рдРрд╣ोрд▓ рдХा рджुрд░्рдЧा рдоंрджिрд░ рднी рдЗрд╕ рд╢ैрд▓ी рдХा рдПрдХ рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЦुрд▓ा рдкрд░िрдХ्рд░рдоा рдкрде рд╣ै। 
    • рдЗрд╕ рд╢ैрд▓ी рдиे рднाрд░рддीрдп рдоंрджिрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдоें рдПрдХ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХिрдпा, рдЬो рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ों рдХे рддрд╣рдд рдлрд▓ा-рдлूрд▓ा। 

10 рдЬрди॰ 2026

рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╢ैрд▓ी

рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╢ैрд▓ी

рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╢ैрд▓ी

рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╢ैрд▓ी

рдпрд╣ाँ рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╢ैрд▓ी (South Indian Dravidian Temple Architecture) рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рдХुрдЫ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рддрд╕्рд╡ीрд░ें рдХी рдЬрдЧрд╣ рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдЫрд╡िрдпों рдХे рд░ूрдк рдоें рдЖрдк рдХрд▓्рдкрдиा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं (рдЪिрдд्рд░ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рдиीрдЪे рд╕рдордЭाрдИ рд╣ैं):






9 рдЬрди॰ 2026

рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ी

рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ी

 рдпрд╣ाँ рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ी (рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рддीрдп рдоंрджिрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा) рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ें рд╣ैं — рд╡िрд╕्рддृрдд рд╢िрдЦрд░  рдФрд░ рдкрдд्рдерд░ рдкрд░ рдирдХ्рдХाрд╢ी рдЬो рдЗрд╕ рд╢ैрд▓ी рдХी рдЦाрд╕ рдкрд╣рдЪाрди рд╣ैं:


рдпे рдЪिрдд्рд░ рджिрдЦाрддे рд╣ैं рдХि рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ी рдХे рдоंрджिрд░ों рдоें:

  • рд╢िрдЦрд░ (рдКँрдЪा рдЯाрд╡рд░) рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣ोрддा рд╣ै

  • рдмाрд╣рд░ी рднिрдд्рддिрдпों рдкрд░ рдмाрд░ीрдХ рдоूрд░्рддिрдХрд▓ा рд╣ोрддी рд╣ै

  • рдоंрджिрд░ рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ (рджेрд╡рддा рдХा рд╕्рдеाрди) рд╢िрдЦрд░ рдХे рдиीрдЪे рд╕्рдеिрдд рд╣ोрддा рд╣ै

рдпрджि рдЖрдк рдЪाрд╣ें рддो рдоैं рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рднी рджे рд╕рдХрддा рд╣ूँ рдХि рдЗрди рд╣िрд╕्рд╕ों рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै (рдЬैрд╕े рд╢िрдЦрд░, рдЧрд░рднрдЧृрд╣, рдоंрдбрдк рдЖрджि)।

рд╡ेрд╕рд░ рд╢ैрд▓ी

рд╡ेрд╕рд░ рд╢ैрд▓ी рдпрд╣ाँ рд╡ेрд╕рд░ рд╢ैрд▓ी рдоंрджिрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рдХुрдЫ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдгों рдХी рдЪिрдд्рд░  рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं  рдпे рдордз्рдп рднाрд░рдд / рджрдХ्рдХрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдоंрджिрд░ рд╣ैं рдЬिрдирдоें ...